Poidło dla konia to urządzenie, które zapewnia koniowi stały dostęp do świeżej wody w boksie albo na pastwisku. Dorosły koń wypija przeciętnie około 30 litrów wody na dobę, a w upały i przy ciężkiej pracy wyraźnie więcej. W stajni najczęściej montuje się automatyczne poidła miskowe z zaworem albo pływakiem, a na zimę poidła podgrzewane, bo koń niechętnie pije lodowatą wodę.
Wybór poidła wydaje się drobnym zakupem, ale w praktyce jest częścią instalacji wodnej całej stajni. Od tego, jak rury są poprowadzone i zabezpieczone przed mrozem, zależy, czy w styczniu woda będzie w każdym boksie, czy obsługa będzie nosić wiadra. Poniżej opisujemy rodzaje poideł, zasady montażu i to, o czym warto pomyśleć już na etapie projektu stajni.
Ile wody pije koń
Koń o masie około 500 kg wypija w spoczynku mniej więcej 30 litrów wody dziennie. To jednak tylko punkt wyjścia. Ilość rośnie w upały, podczas treningu, u klaczy karmiących i u koni żywionych głównie sianem, bo sucha pasza wymaga więcej wody do trawienia. Koń pracujący latem potrafi wypić dwa razy więcej niż w spokojny, chłodny dzień. Polskie przepisy o minimalnych warunkach utrzymywania zwierząt wymagają jedynie, żeby konie poić co najmniej trzy razy dziennie. To jednak absolutne minimum. Koń najchętniej pije często i po trochu, dlatego w dobrze urządzonej stajni woda jest w boksie dostępna przez całą dobę, a nie tylko w porze karmienia.
Rodzaje poideł dla koni
Na rynku są cztery główne rodzaje poideł, a każde sprawdza się w innym miejscu.
| Rodzaj poidła | Jak działa | Gdzie się sprawdza | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Miskowe z zaworem (języczkiem) | koń naciska pyskiem płytkę, woda napływa do miski | boksy w stajni | niektóre konie boją się szumu wody i muszą się go nauczyć |
| Pływakowe | pływak utrzymuje stały poziom wody w misce | boksy, konie płochliwe i młode | resztki paszy w misce, trzeba częściej czyścić |
| Podgrzewane | grzałka w misce i kabel grzewczy na rurze chronią wodę przed zamarzaniem | stajnie nieogrzewane, wiaty, padoki zimą | wymaga prądu i fachowego podłączenia w strefie mokrej |
| Pastwiskowe | większy zbiornik z pływakiem albo poidło ocieplone, bezprądowe | pastwiska i padoki | glony latem; poidło bezprądowe nie zamarza tylko wtedy, gdy pije z niego kilka koni i woda często się wymienia |
Poidło automatyczne czy wiadro
Automatyczne poidło oszczędza mnóstwo pracy. W stajni na kilkanaście koni noszenie wody w wiadrach to kilkaset litrów dziennie, a pełne wiadro łatwo przewrócić i zamienić ściółkę w błoto. Poidło zapewnia wodę przez całą dobę, nawet gdy nikogo nie ma w stajni. Ma jednak jedną wadę: nie widać, ile koń wypił. Przy wiadrze od razu wiadomo, że koń nie pije, a to często pierwszy sygnał choroby lub kolki. Dlatego wiele stajni łączy oba rozwiązania. W boksach są poidła automatyczne, a przy chorym koniu, po zabiegu albo po przyjeździe do nowej stajni stawia się dodatkowo wiadro, żeby kontrolować picie. Młode konie i konie przyzwyczajone do wiadra zwykle potrzebują kilku dni, żeby nauczyć się korzystać z poidła z zaworem.
Przy wyborze poidła z zaworem zwróć uwagę na to, jak szybko napływa woda. Koń pije dużymi łykami i zniechęca się, gdy woda sączy się powoli. W szwedzkim badaniu konie pijące z poidła o słabym przepływie wypijały w ciągu doby wyraźnie mniej wody niż konie pijące z wiadra albo z poidła o dobrym przepływie. Dobre poidło powinno dawać co najmniej 8 litrów wody na minutę przy ciśnieniu, jakie jest w instalacji stajni.
Poidło podgrzewane – woda dla konia zimą
Zimą konie piją mniej, a to jedna z głównych przyczyn kolki zaparciowej. Amerykańskie stowarzyszenie lekarzy weterynarii koni (AAEP) opisuje badanie, w którym konie mające dostęp wyłącznie do wody podgrzanej do około 19°C piły o 40% więcej niż konie z wodą bliską zamarzania. Ważny szczegół: gdy obok stała lodowata woda, konie wybierały ją i piły mniej. Podgrzewana woda działa więc tylko wtedy, gdy jest jedynym źródłem.
Poidło podgrzewane ma grzałkę w misce, a doprowadzająca rura jest owinięta kablem grzewczym i ocieplona. Grzałki w poidłach zasila się zwykle niskim napięciem przez transformator bezpieczeństwa, a cały obwód zabezpiecza wyłącznikiem różnicowoprądowym. To ważne nie tylko ze względów bezpieczeństwa: nawet niewielkie napięcie wyczuwalne na misce potrafi sprawić, że koń nagle przestaje pić. W stajni ogrzewanej albo dobrze ocieplonej często wystarcza zwykłe poidło i ochrona samej instalacji. W wiatach, stajniach otwartych i na padokach podgrzewane poidło to podstawa, jeśli woda ma być dostępna przez całą zimę.
Jak zamontować poidło w boksie
Poidło montuje się na wysokości około 0,8-1 m od podłogi. Koń pije wtedy w naturalnej pozycji, a ściółka nie trafia do miski. Poidło powinno wisieć z dala od żłobu, zwykle w przeciwnym narożniku boksu. Inaczej koń przenosi paszę w pysku do wody, a miska szybko się zapycha i brudzi. Narożnik jest dobrym miejscem także dlatego, że koń nie uderza w poidło, gdy obraca się w boksie. Warto od razu przewidzieć zawór odcinający dla każdego boksu. Gdy jedno poidło przecieka, zamyka się wodę tylko w tym boksie, a nie w całej stajni. Rurę doprowadzającą wodę i przewód elektryczny prowadzi się w ścianie albo w stalowej osłonie, żeby koń nie mógł ich zgryźć.
Mocowanie poidła zależy od konstrukcji boksu. W boksach z pełną dolną ścianą poidło przykręca się bezpośrednio do niej, a rurę prowadzi się w ścianie lub w osłoniętym kanale. Szczegóły rozwiązań ścian działowych opisujemy na stronie boksy dla koni.
Instalacja wodna w stajni – o czym pomyśleć przy budowie
Najczęstszy zimowy problem w stajni to nie samo poidło, tylko zamarznięta rura. Dlatego instalację wodną planuje się razem z projektem budynku. Przyłącze i rury prowadzone w ziemi układa się poniżej strefy przemarzania gruntu, która w Polsce wynosi od 0,8 m na zachodzie do 1,4 m na północnym wschodzie. W samej stajni rury prowadzi się w ocieplonych kanałach albo po ścianach, które nie wychodzą na zewnątrz, a odcinki narażone na mróz zabezpiecza się kablem grzewczym. Sama otulina na rurze w nieogrzewanej stajni nie wystarczy, bo przy dłuższym mrozie woda i tak zamarznie. W większych stajniach stosuje się też układ z obiegiem wody: pompa przez cały czas przepycha podgrzaną wodę przez rury do wszystkich boksów, więc nigdzie nie stoi i nie zamarza. Dobrze jest przewidzieć możliwość spuszczenia wody z instalacji w części, która zimą nie jest używana.
Instalacja wodna to także koszt, który warto znać przed budową. Doprowadzenie wody do każdego boksu, na myjkę i na padoki to osobna pozycja w budżecie, o której więcej piszemy w tekście ile kosztuje budowa stajni dla koni. Jak podchodzimy do projektowania całego obiektu, opisujemy na stronie budowa stajni dla koni.
Poidło pastwiskowe i na padok
Na pastwisku i padoku koń też powinien mieć stały dostęp do wody. Najprostsze rozwiązanie to zbiornik z pływakiem podłączony do wodociągu. Tam, gdzie nie ma przyłącza, stosuje się beczkowozy lub duże zbiorniki napełniane z dowozu. Poidło stawia się na utwardzonym, przepuszczalnym podłożu, bo wokół wody teren szybko zamienia się w błoto. Dobrym miejscem jest linia ogrodzenia, blisko wejścia na padok, ale nie w narożniku, w którym słabszy koń może zostać zablokowany przez innych. Latem zbiornik trzeba regularnie czyścić z glonów, a zimą chronić przed zamarzaniem ociepleniem albo grzałką. Więcej o planowaniu wybiegów piszemy w tekście wybieg dla koni – co to jest profesjonalny padok dla koni.
Czyszczenie poidła
Poidło w boksie zbiera resztki paszy, siana i śliny, które w cieple szybko się psują. Dlatego miskę sprawdza się codziennie przy sprzątaniu boksu i wybiera z niej zanieczyszczenia. Raz w tygodniu warto ją dokładnie umyć szczotką. Koń, który czuje nieświeżą wodę, pije mniej, a tego efektu łatwo nie zauważyć przy automatycznym poidle. Przy okazji czyszczenia sprawdza się też, czy zawór lub pływak działa płynnie i czy nic nie przecieka. Cieknące poidło to nie tylko strata wody, ale przede wszystkim mokra ściółka i więcej amoniaku w boksie.
Najczęstsze pytania o poidła dla koni
Na jakiej wysokości zamontować poidło dla konia?
Najczęściej na wysokości około 0,8-1 m od podłogi, w narożniku boksu, z dala od żłobu. Dla kuców i źrebiąt poidło montuje się niżej.
Czy koń może pić zimną wodę zimą?
Może, ale pije jej wtedy mniej, a to zwiększa ryzyko kolki. Dlatego zimą warto zapewnić wodę letnią, a podgrzewane poidło powinno być jedynym źródłem wody w boksie.
Poidło z zaworem czy pływakowe?
Poidło z zaworem jest proste i trwałe, ale część koni boi się szumu wody, a przy słabym przepływie koń pije mniej. Pływakowe daje stały poziom wody w misce i łatwiej się do niego przyzwyczaić, za to wymaga częstszego czyszczenia.
Czy jedno poidło wystarczy na dwa boksy?
Czasem montuje się jedno poidło w ścianie między boksami, ale lepiej, żeby każdy koń miał własne. Wtedy nie ma konfliktów przy wodzie i łatwiej zauważyć, że któryś koń przestał pić.
Zaplanuj obiekt jeździecki z EQUI PROJEKT
Od ponad 20 lat projektujemy, budujemy i wyposażamy obiekty jeździeckie w Polsce i w Europie: stajnie, ujeżdżalnie, padoki, lonżowniki i profesjonalne podłoża. Każdą realizację zaczynamy od analizy potrzeb, działki i sposobu użytkowania, a rozwiązania dobieramy indywidualnie, zamiast działać z katalogu. Jeśli planujesz nowy obiekt lub modernizację istniejącego, chętnie przeprowadzimy Cię przez cały proces, od koncepcji po gotową infrastrukturę. Skontaktuj się z nami i opowiedz o swoim projekcie.
Wolisz od razu porozmawiać? Zadzwoń: +48 603 505 516 lub napisz na equiprojekt@equiprojekt.pl.
